KLASICI S PREDNJIH I ZADNJIH SEDIŠTA AUTA: Predlozi za repertoar drajv-in bioskopa kod nas (treći, završni deo)
Vetar je stao pred zoru: Dara Čalenić, Bata Živojinović, Dušan Janićijević, Foto: Imdb

domaći film

KLASICI S PREDNJIH I ZADNJIH SEDIŠTA AUTA: Predlozi za repertoar drajv-in bioskopa kod nas (treći, završni deo)

Naš stalni saradnik, Zoran Janković, premotava traku i podseća nas na neke od zaboravljenih, klasičnih ostvarenja srpskog krimi-filma.

Objavljeno: 30.06.2020. 13:05h
  • 22

U prvom delu ovog triptiha od teksta podsetili smo se nekih od klasičnih žanrovskih filmova Živorada Žike Mitrovića i sledbenika mu, a sada u trećoj i završnoj tranši nesumnjivo zasluženu pažnju skrećemo na još neke od filmova Radoša Novakovića, pomenutog u drugom delu, uz nekoliko drugih vrlih autora pride. A sve to, da podsetimo, u pokušaju da pronađemo zgodan repertoar sa biserima ovdašnjeg žanrovskog i sličnog ili atipičnijeg filma za neki tamo drive-in bioskop iz stvarnošću neomeđenih filmofilmskih snova.

Vetar je stao pred zoru (1959)

foto: Imdb

U ovom izvanrednom filmu Radoša Novakovića sa temom dovijanja i fatalnih misija ovdašnjih ilegalaca tokom godina nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu pratimo muke mlade Jasne koju saborci manje ili više otvoreno sumnjiče da ih je odala tokom saslušanja od strane okupacionih specijalnih snaga. Premda je prvenstveno reč o identitetskoj drami i studiji karaktera u zanimljivim okolnostima, film je izrazito napet sa snažnim primesama upečatljivog tragizma života pod jarmom surovih okolnosti. Osim Jasne (u tananom tumačenju eterično lepe i tada mlade Radmile Andrić); posebno je tragična figura njenog oca u diskretno sugestivnom izvođenju Ljubiše Jovanovića. U ostalim ulogama tu su: Branko Pleša, Antun Vrdoljak (!), Dara Čalenić, Velimir Bata Živojinović, Rastislav Jović...

Bomba u 10 i 10 (1967)

foto: Imdb

Sličan tematski okvir i žanrovski profil srešćete i u takođe veoma uspelom i efektnom filmu Bomba u 10 i 10 reditelja Časlava Damjanovića; u njemu američki ratni zarobljenik u okupiranom Beogradu sarađuje sa srpskim partizanima u pokušaju da izvrši atentat na ozloglašenog i okrutnog nemačkog narednika i komandanta koncentracionog logora. Prisustvo američkog glumca Džordža Montogomerija svedoči o krupnijim ambicijama producenata van SFRJ geografskih i prikazivačkih okvira, a reditelj Časlav Damjanović ovde stvara savršenu ravnotežu između ozbiljnosti ratne drame, napetog konspiracijskog trilera potere i popcorn pitkosti i komunikativnosti, svojstvene ponajpre američkim delima tog kova i tog doba. U tom smislu, Bomba u 10 i 10 je rečit i važan primer vesternizacije/amerikanizacije ovdašnjeg filma prvenstveno u idejnom i stilskom aapektu. Glumačku podelu čine još i: Rada Đuričin, Branko Pleša, Rade Marković, Fil Braun, Ljuba Tadić, Aleksandar Gavrić, Pavle Vuisić, Ingrid Lotarius (majka pevača grupe Kanda Kodža i Nebojša, Olivera Nektarijevića, prim. ur.), Petar Banićević...

Rani radovi (1969)

Rani radovi
Rani radovifoto: Printscreen

Motiv konkretizovane i snažne pobune protiv represivnog sistema zatičemo i u srži posve drugačijeg intomniranih i koncipiranih Ranih radova, tog svetski poznatog i referentnog filma sa početka profesionalne karijere velikog Želimira Žilnika. U ovom politički-ideološki izrazito polemičnom mladom i odvažnom filmu bije i srce nepatvorene eksplozivnosti i konsekventnosti, koje su važne odrednice na prvomm mestu žanrovski jasno profilisanih ostvarenja. Uz to, film je izrazito zabavan a značejski slojevit, uz maestralan snimateljski rad direktora fotografije, glasovitog Karpa Aćimovića Godine.

foto: Printscreen

Podsećamo, Rani radovi, ovenčani sa dve nagrade te godine na Berlinskom filmskom festivalu, preporučuju se i odličnim rolama Milje Vujanović, Marka Nikolića, Bogdana Tirnanića i Čedomira Radovića. Uz Žilnika, scenarista ovog zlatnog klasika našeg filma je Branko Vučićević, koji je upravo ovih dana u središtu izdavačke delatnosti Filmskog centra Srbije koji je objavio drugi tom sabranih dela i spisa ovog velikana.Rani radovi predstavljaju savršen par sa ostvarenjem Mord und Totschlag Folkera Šlendorfa od samo godinu dana ranije.

Lijepe žene prolaze kroz grad (1986)

foto: Printscreen

Bezmalo dvadeset godina kasnije Žilnik se prihvatio i distopijskog okvira – u ovoj svojoj razbarušenoj i šarenoj ekstravaganci naslovljenoj po hitu iz opusa Branimira Džonija Štulića. Svesno rudimentarno postavljen zaplet prikazuje život u ruiniranom i gotovo napuštenom Beogradu 2041. godine, u kojem nekoliko veterana nastoji da vaspita grupu mladih i borbenih žena u tradicionalističkom duhu predaka nam. Od iskusnijih i poznatijih glumaca tu su Ljuba Tadić, Rade Marković, Rahela Ferari i Milena Dravić, a, pomenimo i to, ovo je prvo pojavljivanje neprevaziđenog Vjerana Miladinovića-Merlinke na filmu (Merlinka će desetak godina docnije briljariti u znatno zamašnijoj ulozi u Žilnikovom filmu Marble Ass).

foto: zelimirzilnik.net

Lijepe žene prolaze kroz grad teško mogu da budu pohvaljene a konto čistote žanrovskog izraza, ali svakako predstavljaju krajnje osoben i za analize veoma podatan film značajnog autora. Ovde možemo da pomenemo da se temom distopije u okruženju drajv-in bioskopa bavio kultni australijski film Dead End Drive-In (1986) Brajana Trenčarda-Smita, koji, eto, predstavlja slučajni zajednički sadržatelj za našeg Žilnika i ponovo zaživelu modu drajv-in kino-stecišta za sam kraj ovog trodelnog podsećanja.

Bonus video:


Uz Espreso aplikaciju nijedna druga vam neće trebati. Instalirajte i proverite zašto!
Inicijalizacija u toku...

Espreso.rs


Adria media